18 września 2026 roku Sejm RP przyjął ustawę o wychowaniu patriotycznym, która wprowadza szereg zmian w prawie oświatowym, przewidujących nałożenie na szkoły nowych obowiązków.

Najbardziej medialnym z nich jest obowiązek organizowania przez szkoły corocznych  wycieczek do miejsc związanych z polską historią czy tradycją, przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej. Nałożono także nacisk na promowanie nauk technicznych i przyrodniczych, przewidując zwiększone finansowanie, a także obligatoryjne tworzenie w szkołach klubów inżynierskich. Dodano również nowe cele systemu oświaty w art. 1 ustawy Prawo Oświatowe.

Jako Stowarzyszenie mamy mieszane uczucia co do tych zmian. Uwzględnienie w celach systemu oświaty takich obszarów jak upowszechnianie wiedzy o bezpieczeństwie i postępowaniu w sytuacjach kryzysowych, a także wiedzy o zasadach zrównoważonego rozwoju, klimacie i środowisku należy jednoznacznie uznać za pozytywne. Jednocześnie pozostałe rozwiązania wzbudzają nasze wątpliwości, z którymi postanowiliśmy zwrócić się do Komisji Edukacji Senatu RP oraz klubów i kół senackich.

Obowiązkowe wycieczki

Paradoksalnie obowiązek wycieczek w połączeniu z ograniczeniami czasowymi nauczycieli (którzy nadal muszą m.in. realizować podstawę programową) może powodować, iż  szkoły i klasy o profilach specjalistycznych zrezygnują z wycieczek bliższych im tematycznie, ale niewymuszonych przez ustawę. Przykładowo szkoły artystyczne zrezygnują z wycieczek do instytucji kultury, a klasy o profilu prawniczym – z wyjść klasowych do sądów czy innych instytucji stosujących prawo. Ponadto w obecnym brzmieniu przepisów obowiązek wycieczek będzie dotyczył bezwzględnie także szkół dla dorosłych czy szkół dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym bądź znacznym, bez uwzględnienia ich specyfiki.

Podobny problem dotyczy obligatoryjnych klubów inżynierskich – obowiązek taki zostanie nałożony na wszystkie szkoły ponadpodstawowe, niezależnie od profilu szkoły, faktycznej chęci uczniów czy składu kadry pedagogicznej, wśród której mogą nie znajdować się nauczyciele zajmujący się tą tematyką w sposób specjalistyczny. Ustawa nie przewiduje również dodatkowego finansowania na ten cel.

Problematyka wyszczególnionych kierunków

Jednocześnie wyróżnienie w uchwale o wychowaniu patriotycznym wyłącznie kierunków ścisłych i przyrodniczych, z pominięciem wsparcia dla przedmiotów społecznych i humanistycznych, uważamy za szkodliwe. Bez wsparcia dla nauczycieli języka polskiego, historii czy edukacji obywatelskiej nie będzie możliwe prawdziwe wychowanie w duchu dojrzałego patriotyzmu i społeczeństwa obywatelskiego – a więc spełnienie celów przedmiotowej ustawy. Ponadto planowane wejście w życie ustawy już 1 stycznia 2027 roku uznajemy za zbyt krótki okres vacatio legis.

Te oraz inne uwagi zawarliśmy w piśmie, które możecie znaleźć poniżej, a także na stronie Senatu.

Źródło zdjęcia wyróżniającego: https://unsplash.com/photos/the-polish-flag-waves-in-the-breeze-JdtTYa5EIMo (dostęp: 06.10.2026).